Што е сатурација: Зошто е толку важна при следење на Ковид-19 и како се мери?

151

Во време на пандемијата на коронавирус, честопати ги слушаме термините „сатурација“ и „пулсен оксиметар“.

Што е сатурација, зошто е толку важна при следење на Ковид-19 и како се мери?

Еритроцитите или црвените крвни клетки служат за пренесување кислород од белите дробови до ткивата и јаглерод диоксид од ткивата до белите дробови. И двата транспорта се вршат со помош на хемоглобин, протеин кој го врзува кислородот. Хемоглобинот во крвта е „исполнет“ со кислород кога поминува низ белите дробови (венска крв), а потоа „ослободува“ кислород во ткивата (артериска крв).

Заситеноста со кислород е односот на заситен хемоглобин, односно хемоглобин „исполнет“ со кислород и незаситен хемоглобин во крвта. Човечкото тело го регулира нивото на кислород во крвта на многу прецизен и специфичен начин.

Нормалните вредности на сатурација на кислород во артериската крв се 96-99 проценти. Ако вредноста падне под 90 проценти, состојбата се нарекува хипоксемија. Вредностите под 80 проценти доведуваат до дисфункција на виталните органи и до респираторен и срцев застој. Телото го одржува нивото на кислород во крвта претежно преку дишење, односно како што е веќе објаснето, хемоглобинот се пренесува преку венска крв до белите дробови каде што се врзува за кислородот, кој потоа се носи до органите.

Причините за хипоксемија, односно ниска кислородна сатурација на крвта се:

– Ковид-19

– синдром на акутен респираторен дистрес (ARDS)

– астма

– ХОББ (хронична опструктивна белодробна болест)

– анемија

– пулмонален емфизем

– пневмонија (пневмонија)

– и многу други белодробни заболувања

Симптоми на хипоксемија се:

– главоболка

– отежнато дишење

– тахикардија

– кашлица

– конфузија

– цијаноза – сина промена на бојата на кожата

Во тешки случаи на Ковид-19, вирусот ги инфицира и оштетува белите дробови, односно предизвикува пневмонија, а со тоа се открива ниска сатурација. Сепак, забележано е дека кај некои пациенти, мала заситеност се јавува без јасни симптоми на белодробни заболувања, како што се кашлица, висока температура и болка во градите. Тоа е, пациентите почнуваат да развиваат пневмонија, но симптомите не се појавуваат веднаш, понекогаш дури и со денови. Пациентите дури можат да развијат симптоми на хипоксија кои тешко се препознаваат, како што е необјаснета еуфорија или конфузија. Научниците исто така го нарекуваат овој феномен „тивка“ или „среќна хипоксија“.

Иако сите пациенти со потешка клиничка слика имаат мала заситеност со кислород, сè уште нема студии за тоа дали ниската сатурација е поврзана со полош исход на болеста.

Сатурацијата на кислород се мери на неколку начини

Првиот е пулсен оксиметар кој со помош на сензор поставен на прстот на пациентот ги мери брановите должини на светлосните зраци што ги произведува, што го одредува односот на заситен и незаситен хемоглобин и дава вредност во проценти. Во прилог на сатурација, пулсовиот оксиметар обично ја покажува вредноста на пулсот. Друг начин е анализа на гасови од артериска крв, при што крвта најчесто се зема од радијалната артерија – артеријата на рачниот зглоб. Последниот начин за мерење на сатурацијата е спирометрија (дишење во цевка), која исто така ја проценува функцијата на белите дробови.