Откако Ердоган ги објави новите мерки, турската лира доби рекордна вредност

214
Турската лира денеска зајакна за дополнителни 15 отсто, по историскиот скок претходниот ден од рекордно ниското ниво, откако претседателот Реџеп Таип Ердоган го претстави планот за финансиска обнова.

На денешното отворање на берзите, лирата беше во благ дефицит, по што зајакна на 11,0935 лири за долар. Во подоцнежното тргување загуби дел од добивката и се тргуваше по 13,92 лири за долар.

Вчера вечер, Ердоган претстави низа мерки за кои рече дека ќе го олеснат товарот на ослабената валута за турските граѓани и ќе ги охрабрат да ги задржат своите заштеди во локална валута, а не во долари. Владата вети дека ќе ги гарантира депозитите во лири, што го поттикна нејзиниот скок од околу 25 отсто, најголем во еден ден, и изнесувал 13,15 лири за долар на затворањето на тргувањето вчера.

Имено, Владата вети дека ќе ја плати разликата помеѓу вредноста на заштедите во лири и депозитите во еквивалентни долари. Според централната банка, повеќе од половина од домашните заштеди на Турција се во странски валути и злато поради депресијацијата на лирата со текот на годините.

Алпаслан Чакар, директор на Турската банкарска асоцијација (ТББ), рече дека Министерството за финансии ќе ги покрие трошоците за мерките, што потенцијално може да биде скапа иницијатива и поттик за инфлација. Од таа објава на пазарите се продадени околу 1 милијарда долари, рече Чакар.

Според пресметките на банкарите, околу 1-1,5 милијарди долари заштеди вчера вечер биле претворени во лири.

Сепак, петгодишниот ЦДС на Турција, трошоците за заштита од ризикот од неисполнување на обврските од страна на државата, скокна на 613 базични поени, што е највисоко ниво од мај 2020 година, според лондонскиот IHS Markit.

Лирата падна на рекордно ниско ниво оваа година поради стравувањата од инфлациска спирала поттикната од инсистирањето на Ердоган да ја олабави монетарната политика, губејќи околу 40 отсто од својата вредност само во последниот месец. На тие ниски нивоа, таа беше со загуба од околу 60 проценти на годишно ниво.

„Претставуваме нова финансиска алтернатива на граѓаните кои сакаат да ја смират својата загриженост за растот на девизните курсеви при проценката на нивните заштеди“, рече Ердоган по состанокот на владата, повторувајќи ја својата упорност во политиката на ниски стапки што првично предизвика пад на лирата.

Висок банкар, кој сакал да остане анонимен, рече дека ќе треба да се воспостават инфраструктура и регулативи пред да се спроведе мерката за осигурување на депозитите, додавајќи дека не е јасно како ќе се оданочуваат дополнителните пари што владата ќе им ги плати на сопствениците на депозитите.

„Како и кога Министерството за финансии ќе ја плати разликата? Дали ќе се плаќа еднаш на секои три месеци или еднаш на шест месеци? Не е јасно“, рече банкарот кој сакал да остане анонимен.

Иако владата го нарече закрепнувањето на лирата голема победа, економистите постојано велат дека економската програма на Ердоган со ниски каматни стапки е непромислена и очекуваат инфлацијата, која моментално е над 21 отсто, да надмине 30 отсто следната година.

Под притисок на Ердоган, турската централна банка ги намали каматните стапки за пет процентни поени од септември.

Некои економисти велат дека новите мерки всушност тајно ги зголемуваат каматните стапки што на крајот можеби нема да ги запрат притисоците од продажбата на лири додека го оптоваруваат министерството.

„Ова може да има опасни последици“, рече Рефет Гуркајнак, шеф на економија на Универзитетот Билкент во Анкара.

Џефри Хали, висок пазарен аналитичар во ОАНДА, рече дека лирата забележала екстремен скок, но дека останува нејасно како владата ќе ги спроведе новите мерки.

„Гледајќи ги новите мерки ме поттикна да се запрашам како тие ќе бидат воведени и имплементирани, особено на краток рок“, рече тој.